Proszę czekać, ładuję stronę...

Mówi─ůc o pracy przy bydle nie nale┼╝y my┼Ťle─ç, ┼╝e Alano pe┼éni┼é funckj─Ö psa pasterskiego, zaganiaj─ůcego lub owczarka. Nie mia┼é zadania obrony stada przed drapie┼╝nikami. Funkcja, któr─ů Alano pe┼éni┼éy od pokole┼ä jest ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzana z typem byd┼éa iberysjkiego i charakterem jego hodowli.

XVI w alano zaganijace byka

alano pracuj─ůce z byd┼éem - litografia z XVII w, próba pracy curro i goiko - fot.Javier Parra, Alano chwytaj─ůce krow─Ö w górach

 

Krowy wypuszczane na pastwiska w duzych stadach najcz─Ösciech przypisanych do jakiej┼Ť gminy, zachwowuj─ů stan pó┼é dziki, nie s─ů przywi─ůzywane, górskie pastwiska za┼Ť nie s─ů zagrodzone. Pasterze nie s─ů wstanie kontrolowa─ç zwierz─ůt przede wszystkim ze wzgl─Ödu na rze┼║b─Ö terenu. W─ůwoz, jary, uskoki i przewy┼╝szenia uniemo┼╝liwiaj─ů ┼Ťledzenie zwierz─ůt oraz ich ┼éapanie. Do tych zada┼ä przydzielano Alano, które maj─ů schwyta─ç krow─Ö a nast─Öpnie j─ů unieruchomi─ç do przyjscia pasterzy. Krowy górskiej rasy Monchina s─ů bardzo zwinne i szybkie jak na byd┼éo domowe dlatego aby je ujarzmi─ç trzeb wyj─ůtkowo sprawnego i odwa┼╝nego psa, który potrafi je odnale┼║─ç, dogoni─ç i z┼éapa─ç. Alano chwytaj─ů byd┼éo zawsze w okolicy g┼éowy, za uszy lub pysk. Pote┼╝ny u┼Ťcisk szcz─Ök na delikatne i bogato unerwione miejsca zmusza zwierzyn─Ö do zatrzymania, wówczas paterze mog─ů sp─Öta─ç z┼éapan─ů sztuk─Ö i nast─Öpnie ┼Ťci─ůgn─ůc psy. Zadanie z┼éapania i zatrzymania krowy w górskim terenie nie jest proste. Psy s─ů nara┼╝one na kontuzje odniesione zarówno przez po┼Ťcig, aktywn─ů obron─Ö byd┼éa jak i równie┼╝ w wyniku wypadków, które zdarzaj─ů si─Ö po schwytaniu krowy przez psa. Znane s─ů przypadki, gdy z┼éapana krowa przewraca si─Ö wytr─ůcona z równowagi i przygniata psa. Dlatego alano chwytaj─ůce krowy przechodzi wcze┼Ťniej kurs w towarzystwie starszego psa, umiej─ůcego ju┼╝ chwyta─ç byd┼éo. M┼éody pies zaczyna ─çwiczenia najcz─Ösciej gdy ma ok. 8 miesi─Öcy na cielakach i stopniowo uczy si─Ö chwyta─ç coraz wi─Öksze sztuki. Wa┼╝ne jest aby stopniowo nabiera┼é wiary we w┼éasne si┼éy i nie zrazi┼é si─Ö do byd┼éa w wyniku kontuzji odniesionej w starciu ze zbyt wymagaj─ůcym przeciwnikiem. Próby takie przeprowadza si─Ö najcz─Ösciej na terenie zamkni─Ötym. Inne rasy byd┼éa iberyjskiego wraz z leganderanrnym toro bravo s─ů równie sprawne jak Monchina, qa przy tym agresywne i niebezpieczne dlatego pomoc nieustraszonego psa jest wr─Öcz niezb─Ödna przy ich chwytaniu. Cz─Östo od sprawno┼Ťci, odwagi i zaci─Öto┼Ťci psa chwytaj─ůcego zale┼╝y bezpiecze┼ästwo cz┼éowieka pracuj─ůcego przy ┼éapaniu byd┼éa.

fot.MCJ Nebot alano i schwytana krowa fot. J.Parra alano chwytaj─ů cielaka monchina

W minonych epokach Alano pomaga┼éy w chwytaniu i poskramnianiu tak┼╝e innych zwierz─ůt gospodarskich. S─ů doniesienia o chwytaniu koni ras górskich – odpowiedników znanych w Polsce Hucu┼éów oraz ┼Ťwi┼ä.

Chwytanie koni by┼éo wg opowiada┼ä osób które to jeszcze pami─Ötaj─ů bardzo niebepzieczne dla psów. Po pierwsze konie s─ů du┼╝o sprawniejsze i szybsze od byd┼éa dlatego pogo┼ä za nimi w trudnym terenie wymaga┼éa od psów niezwyk┼éej szbko┼Ťci i sprawno┼Ťci. Po drugie konie maj─ů znacznie mniejsze uszy ni┼╝ byd┼éó, a za uszy alano chwytaj─ů najch─Ötnie, uszy te znajduj─ů si─Ö du┼╝o wy┼╝ej ni┼╝ u krów. Schwytanie konia wmaga┼éo od psa niesamowiej koordnacji gdy┼╝ przy maksmalnej pr─Ödko┼Ťci musia┼é wyskoczy─ç ok. 1.7m nad ziemi─Ö by precyzyjnie z┼éapa─ç. Przy okazji chwytania koni nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e konie bardzo niebezpiecznie i poe┼╝nie kopi─ů w obronie.

pokaz sprawno┼Ťc chwytania byd┼éa psów z hodowli de las Tineblas fot.Javier Parra

W przesz┼éo┼Ťci stosowano równie┼╝ alano do opanowania ┼Ťwin iberjskich. ┼Üwinie wpasane na zewn─ůtrz mia┼é wi─Öcej wspólnego z dzikiem ni┼╝ wspólcze┼Ťnie rozumian─ů swini─ů domow─ů. Samce posiada┼é du┼╝e, niebezpieczne k┼éy. Swinie wypuszczano na pola po okresie zbioru zbó┼╝ by mog┼éy zje┼Ť─ç niezebrane resztki. Dzia┼éo si─Ö o przed mechanizacj─ů rolnictwa. Na polach ┼╝erówa┼éo po kilkaset sztuk równocze┼Ťnie, ┼éawo wi─Öc mo┼╝na sobie wyobrazi─ç, ┼╝e opanowanie grupy takich ┼Ťwin wymaga┼éo psa o cechach alano.