Proszę czekać, ładuję stronę...

Prócz wojen z Muzu┼émanami o panowanie nad Pó┼éwyspem Iberyjskim, Alano by┼éo u┼╝yte w zdobywaniu Nowego ┼Üwiata. Konkwista ma szczególnie dobrze opisany przebieg bitew i kolejnych etapów podbijania Ameryki.

konkwista
zdobywanie Nowego Świata

Towarzysz─ůcy armii kronikarze zakonni skrupulatnie opisywali przebieg zdarze┼ä. Dzi─Öki temu, znamy precyzyjnie przebieg ówczesnych dzia┼éa┼ä wojennych. Kronikarz Lopez Gomara opisuje, ┼╝e w wa┼╝niejszej bitwie o Antyle, która mia┼éa miejsce 24 marca 1495 roku Hiszpanie u┼╝yli przeciw Indianom wodza Caonabo - 200 ┼╝o┼énierzy 20 koni i 20 psów. Alano nie by┼éy u┼╝ywane jedynie przy pierwszych próbach zasiedlenia Nowego ┼Üwiata. Walczy┼éy u boku konkwistadorów w Wenezuli, Meksyku, Peru, Argentynie i Chile, gdzie opisany jest ich znacz─ůcy udzia┼é w bitwie w Arauco.

Wspomniany kronikarz Lopez Gomara opisuje szereg bitew, z udzia┼éem psów bojowych, jednak na szczególn─ů uwag─Ö zas┼éuguje do┼Ť─ç precyzyjny opis psów, które sia┼éy przera┼╝enie w┼Ťród Indian. "Ich psy s─ů wielkie, maj─ů faluj─ůce, p┼éaskie uszy, du┼╝e zwisaj─ůce j─Özory, ma┼ée ┼╝ó┼éte oczy, których spojrzenie mrozi ┼╝ycie. S─ů bardzo silne i umi─Ö┼Ťnione, nie s─ů nieruchome, chodz─ů sapi─ůc z j─Özykiem zwieszonym, ubarwione jak jaguary". Wyj─ůtkowo trafny opis Alano. Carlos Contera w swoim pracowaniu "El perro en la conquista de las indias” podkre┼Ťla, ┼╝e psy w Nowym ┼Ťwiecie nie mia┼éy ju┼╝ przycinanych uszy ze wzgl─Ödu na klimat – ┼╝eby unikn─ů─ç zaka┼╝enia i oraz poprawi─ç termoregulacj─Ö.

alano atakuj─ůce pokonanych Indian
psy konkwistadorów atakuj─ů Indian

Alano sia┼éy przera┼╝enie w┼Ťród india┼äskich wojowników, którzy nie widzieli wcze┼Ťniej takich psów. Trzeba wyja┼Ťni─ç, ┼╝e Indianie przed konkwist─ů nie znali w ogóle koni, za┼Ť ich psy by┼éy ma┼ée i l─Ökliwe.

Przyk┼éadem reakcji Indian na psy mo┼╝e by─ç opis bitwy w 1510 roku opisany przez kronikarza Gomor─Ö. Namiestnik Vasco Nunez de Balboa w spotkaniu z wodzem india┼äskim Chapie, zosta┼é przez niego zmuszony do walki, gdy┼╝ Indianie wysoko ocenili mo┼╝liwo┼Ť─ç zwyci─Östwa nad nik┼éymi si┼éami Hiszpan. Balboa, wyspu┼Ťcil na Indian psy, które zaatakowa┼éy przeciwnika bez l─Öku i zmusi┼éy ich do ucieczki pod przygotowan─ů lini─Ö ognia. Alano u┼╝ywano zazwyczaj wraz z kawaleri─ů i w taki zestawieniu stanowi┼éy niezwykle skuteczn─ů formacj─Ö. W┼éa┼Ťnie ze wzgl─Ödu na t─Ö skuteczno┼Ť─ç i wygl─ůd Indianie nazywali Alano „diabelski wynalazek”. Bardzo cz─Östym obrazkiem podczas starcia z Indianami, by┼éa ucieczka tych ostatnich zaraz po wypuszczeniu na nich Alano. Psy biegn─ůce przed formacja Hiszpanów terroryzowa┼éy Indian swoim „dzikim, mro┼╝─ůcym ┼╝yciem spojrzeniem i niezwyk┼éym szczekaniem”

Psy by┼éy sta┼éym elementem wypraw konkwistadorów i wraz z czwórk─ů je┼║d┼║ców stanowi┼éy forpoczt─Ö armii. Uk┼éad ten znamy z opisu wypraw Hermana Cortesa.

Kronikarz Bartolome Casas opisuje sta┼ée u┼╝ycie Alano przeciw Indianom. Okrucie┼ästwo tych wojen powodowa┼éo, ┼╝e psy cz─Östo karmiono cia┼éami zabitych przez nich Indian. Zabijanie ludzi przez psy wynika┼éo z wiary, ┼╝e Alano zabija i rozszarpi─ů tylko prawdziwych grzeszników. Prócz pola walki Alano pe┼éni┼éy swoj─ů zasadnicz─ů funkcje psów my┼Ťliwskich i bior─ůc udzia┼é w polowaniach pomaga┼éy zdoby─ç niezb─Ödny dla armii prowiant. Niektóre psy tak ws┼éawi┼éy si─Ö w boju, ┼╝e przesz┼éy do historii z imienia. Namiestnik Balboa uhonorowa┼é pami─Ö─ç psa Bercellino, który ws┼éawi┼é si─Ö wielokro─ç w boju lepiej od ludzkich ┼╝o┼énierzy. Kroniki opisuj─ů jego naturaln─ů, charakterystyczn─ů, dla Alano m─ůdro┼Ťci. Bercellino umia┼é rozpozna─ç prawdziwe zagro┼╝enie i u┼╝ywa┼é swojej si┼éy tylko w rzeczywistej potrzebie, daruj─ůc ┼╝ycie uleg┼éym Indianom. Pies ten jak na wojownika przysta┼éo zgin─ů┼é w bitwie. Balboa ofiarowa┼é pi─Ö─çset z┼éotych kastylijskich monet opiekunowi syna jego psa imieniem Leoncillo. Kroniki podkre┼Ťlaj─ů walory psów, które rzuca┼éy si─Ö z tak─ů sam─ů zajad┼éo┼Ťci─ů na Indian jak zwyk┼éy to czyni─ç podczas swojego tradycyjnego u┼╝ycia podczas polowania na jelenie i dziki. Kolejnym takim psem by┼é Amadis, niezwykle odwa┼╝ny i sprytny, umia┼é unika─ç deszcz strza┼é i w┼éóczni by zaatakowa─ç brawurowo lini─Ö wroga. Konkwistador Soto by┼é w┼éa┼Ťcicielem Alano my┼Ťliwskiego - Lebrela mieniem Bruto, który zgina┼é podczas walki o bród zabity dopiero ponad 50 strza┼éami.

Po ustaniu walk o Nowy ┼Üwiat ok. 1700 roku Alano przesta┼éy pe┼éni─ç s┼éu┼╝b─Ö psów bojowych, cz─Ö┼Ťciowo zosta┼éy przygarni─Öte przez kolonizatorów i pomaga┼éy przy wypasie byd┼éa i polowaniach pe┼éni─ůc swojej tradycyjne funkcje. Zmieszane z innymi rasami przywo┼╝onymi przez kolejnych przybyszy da┼éy pocz─ůtek szeregowi nowy ras. Cze┼Ť─ç z nich zdzicza┼éa staj─ůc si─Ö utrapieniem zarówno dla Indian jak i kolonizatorów.

Wspominaj─ůc dzi┼Ť czas, gdy Alano wzywane by┼éy jako psy bojowe musimy pami─Öta─ç, ┼╝e zarówno dobro jak i z┼éo pochodz─ů od cz┼éowieka i psy nie mog─ů podlega─ç ocenie moralnej.